DEXA (densytometria)

Czym jest

DEXA to metoda obrazowania radiologicznego, pierwotnie opracowana do pomiaru gęstości mineralnej kości (diagnostyka osteoporozy), a następnie rozszerzona o ocenę składu tkanek miękkich — tłuszczowej i beztłuszczowej — całego ciała lub jego wybranych regionów.

Jak działa

Urządzenie emituje dwie wiązki promieniowania rentgenowskiego o różnych poziomach energii, które są różnie pochłaniane przez tkankę tłuszczową, beztłuszczową i kość. Na podstawie różnicy w pochłanianiu oprogramowanie oblicza masę i proporcje poszczególnych komponentów w całym ciele oraz w wybranych regionach (np. osobno kończyny, tułów).

Co można ocenić

• —Masę i udział tkanki tłuszczowej, w tym jej rozmieszczenie (trzewna vs. podskórna)
• —Masę tkanki beztłuszczowej (mięśniowej) w podziale na regiony ciała
• —Gęstość mineralną kości (diagnostyka i monitorowanie osteoporozy)
• —Zmiany składu ciała w czasie przy powtarzanych pomiarach

Czego nie można ocenić

• —Funkcji mięśni ani siły — masa nie równa się sprawności
• —Stanu metabolicznego (glikemia, lipidy, stan zapalny) — do tego służą badania krwi
• —Nawodnienia i jego wpływu na wynik w sposób w pełni kontrolowany

Kiedy może być pomocna

• —DEXA jest szczególnie przydatna przy monitorowaniu zmian składu ciała w czasie (np. podczas interwencji dietetycznej lub treningowej ukierunkowanej na zachowanie masy mięśniowej), w ocenie sarkopenii u osób starszych, w diagnostyce i monitorowaniu osteoporozy oraz w kontekście sportowym do oceny symetrii i proporcji tkanek.

Jakie są ograniczenia

• —Wymaga specjalistycznego, stacjonarnego sprzętu — badanie nie jest dostępne w domu ani jako badanie przesiewowe pierwszego rzutu; wynik może być zaburzony u osób z bardzo dużą otyłością (ograniczenia techniczne skanera) oraz przez stan nawodnienia; ekspozycja na promieniowanie, choć niska, zwykle wyklucza rutynowe stosowanie w ciąży; różne modele skanerów i oprogramowania mogą dawać nieznacznie różniące się wyniki.

Jak interpretować wynik

Największą wartość ma porównywanie kolejnych badań wykonanych na tym samym skanerze i w podobnych warunkach (pora dnia, nawodnienie, na czczo). Pojedynczy wynik warto czytać razem z obwodem pasa, siłą mięśniową i parametrami metabolicznymi, a nie w oderwaniu od nich.

Co mówi nauka