Nerki
Cystatyna C
Cystatyna C to białko produkowane przez niemal wszystkie komórki jądrzaste organizmu w stałym tempie i filtrowane przez nerki — jej stężenie we krwi rośnie, gdy filtracja kłębuszkowa się pogarsza.
- Jednostka
- mg/L
- Zakres optymalny
- ok. 0,6–1,0 mg/L u zdrowych dorosłych. Zakres referencyjny różni się między laboratoriami i metodami oznaczenia — zawsze odnoś wynik do zakresu podanego przez laboratorium wykonujące badanie, nie do ogólnej liczby z internetu.
Definicja
Cystatyna C to białko produkowane przez niemal wszystkie komórki jądrzaste organizmu w stałym tempie i filtrowane przez nerki — jej stężenie we krwi rośnie, gdy filtracja kłębuszkowa się pogarsza.
Dlaczego jest ważny
Filtracja kłębuszkowa (GFR) jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia nerek, a zdrowie nerek koreluje w badaniach populacyjnych z ogólnym ryzykiem sercowo-naczyniowym i śmiertelnością. Cystatyna C uzupełnia obraz dawany przez [eGFR](/biomarkery/egfr) i [kreatyninę](/biomarkery/kreatynina), szczególnie tam, gdzie sama kreatynina bywa myląca.
Jaką pełni funkcję
Sama cystatyna C nie pełni funkcji fizjologicznej istotnej dla organizmu poza rolą inhibitora proteaz cysteinowych — jej wartość diagnostyczna wynika ze stałego tempa produkcji i filtracji nerkowej.
Jak interpretować wynik
Podwyższone stężenie sugeruje obniżoną filtrację kłębuszkową. Wynik powinien być interpretowany w kontekście równania eGFR — najczęściej łączonego z kreatyniną — a nie jako samodzielna liczba, zgodnie z ogólną zasadą interpretacji biomarkerów na tej stronie.
Co wpływa na poziom
Wiek, niektóre choroby tarczycy, stany zapalne i niektóre leki (np. kortykosteroidy) mogą wpływać na stężenie cystatyny C niezależnie od czynności nerek — dlatego, podobnie jak kreatynina, nie jest to marker doskonały w izolacji.
Kiedy warto wykonać badanie
Może być rozważana jako uzupełnienie oceny czynności nerek, szczególnie u osób, u których masa mięśniowa znacząco odbiega od typowej: bardzo niska u starszych osób z sarkopenią, bardzo wysoka u sportowców. Decyzję o zasadności badania warto skonsultować z lekarzem.
Co wiemy na pewno?
Równania eGFR łączące kreatyninę i cystatynę C są dokładniejsze niż równania oparte wyłącznie na kreatyninie, co potwierdzono w dużych badaniach walidacyjnych.
Czego jeszcze nie wiemy?
Rola cystatyny C jako samodzielnego markera (poza równaniem eGFR) do przesiewowej oceny sarkopenii czy zespołu kruchości u starszych osób jest wciąż przedmiotem badań, z niejednoznacznymi dotąd wynikami.
Bibliografia
- Inker LA, Eneanya ND, Coresh J, et al. New Creatinine- and Cystatin C-Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med. 2021;385(19):1737-1749. doi:10.1056/NEJMoa2102953 PMID:34554658
- Fang Y, et al. Usefulness of the serum creatinine/cystatin C ratio as a blood biomarker for sarcopenia components among age groups in community-dwelling older people: The SONIC study. Geriatr Gerontol Int. 2024. doi:10.1111/ggi.14876 PMID:38622852
Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej ani diagnostyki.